Fais-wet: Wyer toesig nodig

7 Nov

Author: Ekonomiese Redaksie

Publications: Die Burger

Date Published : 7 November 2014

Verbruikersbeskerming is sterker as ooit, skryf Ian Middleton, besturende direkteur van Mast­head, maar daar is steeds gebreke.

Sedert die Wet op Finan­siële Advies- en Tussengangerdienste (Fais) in 2004 van krag geword het, het reguleerders – veral die Raad op Finansiële Dienste (RFD) – verskeie kodes en beginsels ingestel om te verseker dat elke finansiële-adviesonderneming kliënte se belange op die hart dra.

Dit sluit in die kode oor die billike behandeling van kliënte.

Voor Fais het Suid-Afrika ’n hoogs ongereguleerde finansiëledienste-omgewing gehad. Enigeen kon homself ’n finansiële raadgewer noem. Die hoofdoelwit met Fais was om mense wat finansiële raad betref, te beskerm en die professionaliteit en integriteit van die finansiëledienstebedryf te verhoog.

Die Fais-wet het standaarde vir bevoegdheid, etiek en werkwyse gestel om mense teen onbetroubare en beginsellose raadgewers te beskerm.

Raadgewers en die sleutelindividue moet gelisensieer word. Kliënte kan dus by die RFD nagaan of iemand geakkrediteer is en wat hulle by magte is om te verkoop. Adviseurs mag slegs binne hul kundigheidsveld raad gee of dienste lewer.

Raadgewers is ook onderworpe aan jaarlikse oudits en moet eksamens slaag.

Kliënte het nou ook ’n maklike, goedkoop en vinnige manier om dispute met hul raadgewer te besleg deur die kantoor van die Fais-ombudsman.

Dit bevoordeel kliënte, maar beklemtoon ook die belangrikheid van raadgewers. Deur kwalifikasies vir die bedryf amptelik te maak, het dit die beroepstatus van raadgewers verhoog.

Voldoening aan die Fais-wet verg regstreekse en onregstreekse koste – tyd en mensehulpbronne.

Dit het ’n groot las geskep vir klein raadgewende firmas en raadgewers wat alleen sake doen. Die aantal onafhanklike finansiële raadgewers het gevolglik afgeneem. Sommige het weens die reguleringshekkies uitgeval, ander het werk gaan soek by groter organisasies.

Die veranderinge was nie so erg soos in Brittanje nie waar soortgelyke regulasies jare voor Fais ingestel is.

Wat die raad van adviseurs betref, is ons in die algemeen positief.

Dit lyk dalk asof daar baie klagtes oor finansiële raadgewers is, maar dit moet in konteks gesien word.

Sowat 30 van die Fais-ombudsman se beslissings haal jaarliks nuusopskrifte, maar niks word gesê oor die miljoene kliënte wat voordeel getrek het uit die raad wat hulle oor lang- of korttermynpolisse of beleggings ontvang het nie.

Die doeltreffendheid van verbruikersbeskerming word egter verwater weens ’n reguleringsgaping.

Hoewel die RFD alle bedrywighede wat die onder die Fais-wet val, reguleer, beheer en monitor, lê baie beleggingskemas wat waarde vir verbruikers vernietig het en die opskrifte gehaal het buite die trefwydte van die RFD in ’n ongereguleerde ruimte.

Ons meen dat daar op ’n breër vlak toesig gehou moet word oor of die beloftes wat aan kliënte gemaak word, billik en bereikbaar is.

Wanneer ongereguleerde produkte aan kliënte bemark word in openbare advertensies in druk, op radio en op televisie, moet dié produkte en verskaffers gesien word as dat hulle die gereguleerde wêreld betree het en hulle moet as sodanig behandel word.

Met so ’n ingewikkelde doolhof van keuses moet kliënte seker maak dat hulle raad by ’n geakkrediteerde, gelisensieerde, professionele raadgewer kry.

As ’n kliënt so iemand raadpleeg en sy of haar raad volg, sal hulle ’n veiliger finansiële toekoms binnegaan. Niks klop daardie gemoedsrus nie.

■ Masthead help finansiëledienstemaatskappye aan wetgewing voldoen.

 

‘Wees ingelig, dan sal jy veiliger wees’

Nico van Gijsen, ’n gesertifiseerde finansiële beplanner en gereelde rubriekskrywer vir Sake, gee sy mening oor die Wet op Finansiële Advies- en Tussengangerdienste:

Die Fais-wet het myns insiens goeie bedoelinge, maar gaan in praktyk nie naastenby ver genoeg met sy doelstellings – die beskerming van die regte van mense – nie.

Mense is in die algemeen finansieel ongeletterd of minstens oningelig en naïef, veral oor langtermyn- finansiële beplanning. Die produkte is kompleks en daar is ernstige etiese probleme wat wetgewing nie oplos nie.

Die bedryf is te veel ingestel op verkope ten koste van gepaste finansiële advies. Die Fais-wet fokus ooglopend sterk op “advies”, maar is beperk in sy definisie: “Advies” is eers advies as ’n produk te sprake kom.

Dan is daar die malligheid in die beleggingswêreld. Dink maar aan die “skemas” wat verspot groot opbrengste belowe en dan bankrot speel.

Ek meen kliënte moet sterker begin staan. Hulle kan begin deur:

■ Net professioneel opgeleide finansiële beplanners te gebruik;

■ Elke brokkie advies skriftelik verduidelik te kry;

■ Nie poliskontrakte te onderteken voordat hulle dit deeglik deurgelees en seker gemaak het hulle verstaan dit nie;

■ Nie wolhaarstories oor beleggingsopbrengste te glo nie – die sakeblaaie skryf immers gereeld daaroor; en

■ Dit sal goed wees as sakeblaaie meer op persoonlike finansiële advies fokus en as mense dié blaaie lees, want dit is hoe jy ingelig raak oor jou eie finansies.

Leave a Reply/Los Kommentaar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: